Schimmel (Saprolegnia)

Schimmels en sporen van schimmels komen veel voor in vochtige milieus, vooral als er ook nog veel rottend, organisch materiaal aanwezig is. De sporen kunnen de ziekte van de ene forel op de andere overbrengen maar een onbeschadigde, gezonde forel is beschermd door de slijmlaag. Pas als de slijmlaag niet meer intact is (door ruw hanteren van de forel, door vechten of andere activiteiten) krijgen de sporen een kans. Vaak zijn het dan ook de oudere mannelijke forellen die zwaar getroffen zijn. De belangrijkste oorzaak hiervoor is dat de immuniteitsafweer van de forellen tijdens en na paaitijd wordt verzwakt. Het feit dat de mannelijke forellen in het bijzonder door de schimmel wordt aangevallen is wegens hun agressieve gedrag, bij strijden om de aantrekkelijke vrouwelijke forellen. Deze strijden zijn vaak zo hevig dat de forellen elkaar flink beschadigen, waardoor de schimmel een mogelijkheid heeft voor een nieuwe aanval. Hierdoor is het bij de meeste forellenvijvers verboden om forellen terug te zetten.

Schimmel zal ook voorkomen op de dode eitjes van forellen en ze zullen zich vandaar verspreiden op nabijgelegen, gezonde eitjes, waarbij het hele legsel verloren kan gaan.

Het forelvissen bij een forellenvijver is een aangename vrije tijdsbesteding. Een mooie dag in natuur met de verwachting, meteen paar heerlijke verse forellen naar huis terug te keren. De forelvisser is echter niet de enige die naar de forel streeft. Het genoegen kan in bepaalde perioden door de karperluis, die als een parasiet op de forellen huid leeft, verstoord worden.

De karperluis, Argulus behoort ook tot het geslacht van de schaaldieren. Het mannetje en het vrouwtje zijn allebei parasieten die zich op het lichaam en de kieuwen van de forel vastzetten. De karperluis kan tot 10 mm lang worden en heeft een duidelijke ronde vorm met twee schotelvormige zuignappen die aan de onderkant uitsteken. De zuignappen zijn hard; ze bestaan uit een stof die sterk lijkt op het huidpantser van insecten. Met de zuignappen kan de karperluis zich vastzetten op het lichaam van de forel en over de slijmlaag van de forel heen glijden. Tussen de zuignappen bevinden zich naaldvormige delen van de mond waarmee de karperluis de huid van de forel binnendringt. Klieren produceren een vergif dat door de holle "naalden" stroomt; de luis breekt door een zaagbeweging van de mond het aangetaste weefsel open. Op de plaats waar een karperluis heeft gezeten, vormt zich een opvallende rode plek op het lichaam van de forel. Het is niet verwonderlijk dat de huid van de forel behoorlijk geïrriteerd kan raken door de aanwezigheid van karperluizen.

Karperluizen zijn uitstekende zwemmers; wanneer ze van een forel worden afgeveegd, blijven ze gewoon rondzwemmen totdat ze weer een forel tegenkomen. De volwassen luizen kunnen tot 5 dagen overleven zonder gastheer. De vrouwtjes dragen twee eierzakjes. Na de paring, welke plaatsvindt op het forellen lichaam, verlaat het vrouwtje de forel en legt 100 tot 400 citroengele eitjes op vaste objecten en planten in de forelvijver. Hierna sterft het vrouwtje. Na tien dagen tot enkele maanden (afhankelijk van de watertemperatuur) komen de eitjes uit. De levenscyclus is, net als bij veel andere koudwaterparasieten dus sterk afhankelijk van de temperatuur. De jongen zwemmen in de eerste levensfase vrij rond. Pas na een aantal verschalingen zoeken ze een gastheer (forel). Na ongeveer twee maanden (7 vervellingen) zijn ze geslachtsrijp.

Bij forel zijn symptomen merkbaar die lijken op die van een infectie van eencellige parasieten, dat wil zeggen: de forel gaan zich schuren en gaan uit het water springen. Besmette forel verliezen soms ook gewicht, omdat ze afgeleid worden door de karperluizen. Als de vis niet behandeld wordt, zal dit leiden tot een groeiachterstand. De verwondingen veroorzaken weer een secundaire infectie van bacteriën of schimmels. Als de kieuwen besmet zijn, kunnen de verwondingen zeer ernstig zijn en kan de vis in ademnood komen. Opmerkelijk is dat de mannetjes niet parasitair en al vrij snel na het paren sterven. De vrouwtjes komen voor op het lichaam, de vinnen en vooral op de kieuwen van de besmette forellen. Het eerste paar benen verandert in grijporganen, met haakvormige uitsteeksels waarmee de parasieten zich aan de kieuwplaatjes kunnen vastgrijpen en van het weefsel kunnen eten. Heftige infecties kunnen leiden tot zware verwondingen doordat de kieuwplaatjes worden aangetast, waarbij zich dan vaak ook nog een secundaire infectie van bacteriën en schimmels voordoet.

Een aanval van de karperluis heeft echter geen invloed op de waarde van de forel als consumptievis.